×
نام و نام خانوادگی
بازخوانی ...
تاریخ : 1390/11/17
استاندارد مُدز

فراداده های توصیفی

لازمست فراداده‌های شیئ دیجیتال از فرانماهای استاندارد و واژگان‌های كنترل شده منطبق با نیازهای مجموعه پیروی كنند. در حال حاضر كنسرسیوم محتوا برای ثبت  فراداده های توصیفی، از فرانمای مُدز (Mods) پیروی می‌كند. فرانمای مدز كه توسط دفتر استانداردهای مارك كتابخانة كنگره تدوین شده،  فرانمای اكس. ام. الی (XML) است كه برای ارائه فراداده‌های توصیفی شیئ دیجیتال تهیه شده و با فرمت كتابشناختی مارك 21 كاملا سازگار است. مدز حاوی گزیده فیلدهای مارك است و به جای تگ های عددی، تگ های زبانی را به‌كار می‌گیرد. عناصر اصلی مدز عبارتند از:

مدز

titleInfo
عنوان
name نام
typeOfResource
نوع منبع
genre
ژانر
originInfo
منشأ
language
زبان
physicalDescription توصیف ظاهری
abstract
چكیده
tableOfContents
فهرست مندرجات
targetAudience
مخاطبین
note
یادداشت
subject
موضوع
classification رده بندی
relatedItem اقلام مرتبط
identifier
شناساگر
location 
محل
accessCondition
شرایط دسترسی
part
بخش
extension
ادامه
recordInfo اطلاعات ركورد

عنوان

یکی از نقاط اصلی دستریس به منابع دیجیتالی است که در نتایج جستجو نمایش داده می‌شود و به کابران در بازیابی کمک می‌کند. بنابراین حداقل یک عنصر در مورد عنوان یا اطلاعات عنوانی مورد نیاز است. اطلاعات عنوانی اضافی (مانند عنوان برابر، عنوان دیگر و...) نیز در صورت نیاز باید اضافه شوند. عنوان می‌تواند برای هر نوع از ویژگی‌های اثر تکرار شود و اگر چندین عنوان برا یاثر ثبت شده باشد این عنصر در مورد هر کدام از آن‌ها تکرار می‌شود.

نام

این عنصر برای ثبت افراد یا سازمان‌های مسئول محتوای فکری اثر یا برای ثبت مواردی مانند تصویرگر یا چاپ‌گر که گاهی در خلق اثر موثر هستند به کار می‌رود. این عنصر بیان می‌کند که آیا نام، فردی است یا گروهی، یا اگر اثر دربرگیرنده مجموعه‌ای از شرح‌حال‌های یک همایش است، نام همایش را ثبت می‌کند. نام ‌ها ممکن است به اجزایی مانند نام‌های فامیل یا نام‌های داده شده نیز تقسیم شوند. حداقل یک عنصر به عنوان نام که آفریننده اثر را توصیف می‌کند باید وجود داشته باشد، که این عنصر دربرگیرنده عناصر نامی بسیار ضروری است.
 

نوع منبع

از عناصر سطح بالایی است که مواد را به صورتی کلی طبقه بندی می‌کند و به عنوان یک عامل طبقه بندی از آن استفاده می‌شود. این عنصر دارای عناصر فرعی نیست؛ اما تکرار پذیر است. درواقع این عنصر نوع اثر ثبت شده مانند متن، نقشه نگاری و... را بیان می‌کند.

ژانر (نوع)

این عنصر نسبت به نوع منبع خاص‌تر است و اصطلاح‌های جزیی را که برگرفته از هر منبع تایید شده‌ای باشد، برای توصیف آن ارایه می‌دهد. این عنصر برای طبقه‌بندی محتوای اثر دیجیتالی به کار می‌رود.

منشاء (اطلاعات منبع)

عنصر پیچیده‌ای است که تمام عناصر مربوط به انتشار و اطلاعات مربوط به اثر را در بر می‌گید و مکان ایجاد یا انتشار منبع، ناشر یا مبدع، تمام تاریخ‌های مربوط به اثر و اطلاعات مربوط به انتشار اثر را شامل می‌شود. اطلاعات وارد شده در این عنصر به شکل اصلی و نخستین اثر بر می‌گردد و نه شکل دیجیتال آن.

زبان

به طور کلی به ارایه زبان اثر ثبت شده می‌پردازد. حداقل وجود یک عنصر زبانی، به عنوان یک ویژگی اولیه لازم است. این عنصر دربرگیرنده مواد متنی و مواد دیداری و شنیداری همراه با اجزای کلامی است. از عناصر زبانی هر زمانی که نیاز به بیان محتوای اثر باشد استفاده می‌شود.

توصیف ظاهری

توصیف بنیادی از ویژگی‌های ظاهری اثر ارایه می‌دهد. بسیاری از این ویژگی‌ها فقط به منابع الکترونیکی مربوط می‌شوند؛ از جمله نوع رسانه اینترنتی که شکل داده توصیفی را بیان می‌کند. (مانند اچ. تی. ام. ال)، چگونگی بازسازی که نشان دهنده کیفیت است، کدام اثر اسکن شده است و سپش ناحیه دیجیتال که نشان می‌دهد آیا اثر به صورت دیجیتالی به وجود آمده یا بازسازی از اثر اصلی دیگری است.

چکیده

توصیفی از محتوای فکری اثر یا پیوندی به توصیف کلی اثر است. این عنصر باید دارای خلاصه‌ای مختصر از اثر دیجیتالی باشد. در صورت امکان در ایجاد آن باید از کلیدواژه‌های خاصی برای استفاده شود که به جستجو و بازیابی کمک کند.

فهرست مندرجات

فرتی است که محتوای اثر را به صورت طبقه‌بندی شده نمایش می‌دهد. این عنصر ممکن است در زمانی که قابل اجرا باشد، استفاده شود و یا زمانی استفاده شود که یک اثر پیچیده  است و یا محتوای آن قابل ارائه در عنصر دیگر مانند عنوان یا چکیده نیست.
 

مخاطبین

برگرفته از فهرست کنترل شده مارک است. از این عنصر زمانی استفاده می‌شود که مخاطبان خاصی برای اثر در نظر گرفته شده باشد.  
 

یادداشت

حاوی هر یادداشتی در رابطه با اثر است. استفاده از این عنصر همیشه لازم نیست و فقط در مواردی از آن استفاده می‌شود که ضرروت داشته باشد. هر یادداشتی در عنصری مجزا وارد می‌شود. از این عنصر برای ثبت طیف گسترده‌ای از اطلاعات و ماهیت کلی اثر که نمی‌توانند در عنصر خاص دیگری ثبت شوند، استفاده می‌کند.

موضوع

برای توصیف محتوای فکری اثر استفاده می‌شود و برای ایجاد آن از سر عنوان کنترل شده استفاده می‌شود. تمام واژگان موضوعی باید به صورت عناصر فرعی موضوعی مجزا تجزیه شوند و دربرگیرنده نشانه‌های نقطه گذاری نباشند. این عنصر برچسبی پیچیده است که عناصر فرعی را به هم پیوند می‌دهد.
 

رده‌بندی

ب شماره‌‌های رده‌بندی یک اثر که از طرح‌های تایید شده مانند سر عنوان موضوعی کتابخانه کنگره یا رده‌بندی دهدهی دیویی استخراج شده، پرداخته می‌شود.
 

اقلام مرتبط

دیگر منابع مربوط به یک شیء توصیفی را مشخص می‌کند و نوع خاصی از ارتباط را به‌منظور تعیین نوع رابطه و فهرست کنترل شده‌یِ انواع شماره‌های این استاندارد را شامل می‌شود.
 

شناساگر

شماره یا کد منحصر به فردی است که بر اساس استاندارد تایید شده‌ای مانند شماره استاندارد بین‌المللی کتاب (آی. اس. بی. ان.) تعیین شده است.
 

محل

مکان فیزیکی اثر، شامل مخزن آن یا شماره مخزن را بیان می‌کند.
 

وضعیت دسترسی

اطلاعاتی درباره چگونگی دسترسی به اثر محدود شده شامل اطلاعات حق مولف را ارائه می‌دهد.
 

بخش

به توصیف و ارایه مشخصات فیزیکی و ظاهری بخشی از منبع در شکل و قالب جزییات می‌پردازد.
 

ادامه

اطلاعات اضافی را ارایه می‌کند که ممکن است به وسیله مُدز پوشش داده نشده باشد.
 

اطلاعات رکورد

عنصر پیچیده‌ای است که اطلاعاتی در مورد ایجاد هر کدام از رکوردهای این استاندارد شامل؛ تاریخ ایجاد، شماره‌های کنترل و... را ارائه می‌دهد.

نوشته شده توسط : - پوررمضانی

تست
ورود به درگاه کنسرسیوم
Loding



رمز عبور خود را فراموش کرده ام.
چنانچه تا کنون عضو سایت نشده اید ثبت نام کنید.
درباره کنسرسیوم
ما مجموعه‌ای از كتابخانه‌ها و سازمان‌های دارای منابع اطلاعاتی (کتاب، نشریه، نسخه‌های خطی، عکس، صدا، فیلم و... ) هستیم که با هدف تامین نیازهای پژوهشگران و شهروندان ایرانی برای دسترسی هر چه سریع‌تر به محتوای مورد نظر خود، کنسرسیوم محتوای ملی را تشکیل داده‌ایم. برای رسیدن به این هدف، قصد داریم با بسترسازی مناسب و جلب مشارکت دیگر تولید کنندگان محتوا به گرد آوری، تبدیل، سازماندهی و حفاظت اطلاعات به شکل رقومی و در سطح ملی، بپردازیم.